sahasranAma
śrīmanāce śloka
श्रीमनाचे श्लोक
Verse
॥जय जय रघुवीर समर्थ ॥
Verse
गणाधीश जो ईश सर्वां गुणांचा । मुळारंभ आरंभ तो निर्गुणांचा ॥
Verse
नमू शारदा मूळ चत्वार वाचा । गमूं पंथ आनंत या राघवाचा ॥१॥
Verse
मना सज्जना भक्तिपंथेचि जावें । तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें ॥
Verse
जनी निंद्य तें सर्व सोडूनि द्यावें । जनीं वंद्य तें सर्व भावें करावें ॥२॥
Verse
प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा । पुढें वैखरी राम आधीं वदावा ॥
Verse
सदाचार हा थोर सोडूं नये तो । जनीं तोचि तो मानवी धन्य होतो ॥३॥
Verse
मना वासना दुष्ट कामा न ये रे । मना सर्वथा पाप बुद्धी नको रे ॥
Verse
मना धर्मता नीति सोडूं नको हो । मना अंतरी सार विचार राहो ॥४॥
Verse
मना पापसंकल्प सोडूनि द्यावा । मना सत्यसंकल्प जीवीं धरावा ॥
Verse
मना कल्पना ते नको वीषयांची । विकारें घडे हो जनीं सर्व ची ची ॥५॥
Verse
नको रे मना क्रोध हा खेदकारी । नको रे मना काम नाना विकारी ॥
Verse
नको रे मना लोभ हा अंगिकारू । नको रे मना मत्सरू दंभ भारू ॥६॥
Verse
मना श्रेष्ठ धारिष्ट जीवीं धरावें । मना बोलणें नीच सोशीत जावें ॥
Verse
स्वयें सर्वदा नम्र वाचे वदावें । मना सर्व लोकांसि रे नीववावें ॥७॥
Verse
देहे त्यागितां कीर्ति मागें उरावी । मना सज्जना हेचि क्रीया धरावी ॥
Verse
मना चंदनाचेपरी त्वां झिजावें । परी अंतरी सज्जना नीववावें ॥८॥
Verse
नको रे मना द्रव्य तें पूढिलांचें । अति स्वार्थबुद्धि न रे पाप सांचे ॥
Verse
घडे भोगणें पाप तें कर्म खोटें । न होतां मनासरिखें दु:ख मोठें ॥९॥
Verse
सदा सर्वदा प्रीति रामॆं धरावी । दुखाची स्वयें सांडि जीवीं करावी ॥
Verse
देहेदु:ख तें सुख मानीत जावें । विवेकें सदा सस्वरूपीं भरावें ॥१०॥
Verse
जनीं सर्व सूखी असा कोण आहे । विचारें मना तुंचि शोधूनि पाहें ॥
Verse
मना त्वांचि रे पूर्वसंचीत केलें । तयासारिखें भोगणें प्राप्त झालें ॥११॥
Verse
मना मानसीं दु:ख आणूं नको रे । मना सर्वथा शोक चिंता नको रे । विवेकें देहेबुद्धि सोडून द्यावी । विदेहीपणें मुक्ति भोगीत जावी ॥१२॥
Verse
मना सांग पां रावणा काय जालें । अकस्मात तें राज्य सर्वे बुडालें ॥
Verse
म्हणोनि कुडी वासना सांडि वेगीं । बळें लागला काळ हा पाठिलागीं ॥१३॥
Verse
जिवा कर्मयोगे जनी जन्म जाला । परी शेवटीं काळमूखीं निमाला ॥
Verse
महाथोर ते मृत्युपंथेचि गेले । कितीएक ते जन्मलें आणि मेलॆ ॥१४॥
Verse
मना पाहतां सत्य हे मृत्युभूमी । जितां बोलती सर्वही जीव मी मी ॥
Verse
चिरंजीव हे सर्वही मानिताती । अकस्मात सांडूनियां सर्व जाती ॥१५॥
Verse
मरे एक त्याचा दुजा शोक वाहे। अकस्मात तोही पुढे जात आहे ॥
Verse
पुरेना जनीं लोभ रे क्षोभ त्यातें । म्हणोनी जनीं मागुता जन्म घेतें ॥१६॥
Verse
मनीं मानव व्यर्थ चिंता वहातें । अकस्मात होणार होऊनि जातें ॥
Verse
घडे भोगणें सर्वही कर्मयोगें । मतीमंद तें खेद मानी वियोगें ॥१७॥
Verse
मना राघवेंवीण आशा नको रे । मना मानवाची नको कीर्ति तूं रे ॥
Verse
जया वर्णिती वेद शास्त्रें पुराणें । तया वर्णितां सर्वही श्र्लाघ्यवाणें ॥१८॥
Verse
मना सर्वथा सत्य सांडू नको रे । मना सर्वथा मिथ्य मांडू नको रे । मना सत्य तें सत्य वाचे वदावें । मना मिथ्य तें सोडूनि द्यावें ॥१९॥
Verse
बहू हिंपुटी होइजे मायपोटीं । नको रे मना यातना तेचि मोठी ॥
Verse
निरोधें पचे कोंडिलें गर्भवासि । अधोमूख रे दु:ख त्या बाळकासी ॥२०॥
Verse
मना वासना चूकवीं येरझारा । मना कामना सांडि रे द्रव्यदारा ॥
Verse
मना यातना थोर हे गर्भवासी ॥मना सज्जना भेटवीं राघवासी ॥२१॥
Verse
मना सज्जना हीत माझें करावें । रघूनायका दृढ चित्ती धरावें ॥
Verse
महाराज तो स्वामी वायूसुताचा । जना उद्धरी नाथ लोकत्रयाचा ॥२२॥
Verse
न बोलें मना राघवेंवीण कांही । जनीं वाउगें बोलतां सूख नाहीं ॥
Verse
घडीनें घडी काळ आयुष्य नेतो । देहांती तुला कोण सोडूं पहातो ॥२३॥
Verse
रघूनायकावीण वायां शिणावें । जनासारिखें व्यर्थ कां वोसणावें ॥
Verse
सदासर्वदा नाम वाचे वसों दे । अहंता मनीं पापिणी ते नसों दे ॥२४॥
Verse
मना वीट मानूं नको बोलण्याचा । पुढें मागुता राम जोडेल कैंचा ॥
Verse
सुखाची घडी लोटतां सूख आहे । पुढें सर्व जाईल कांहीं न राहे ॥२५॥
Verse
देहेरक्षणाकारणें यत्न केला । परी शेवटीं काळ घेऊनि गेला ॥
Verse
करीं रे मना भक्ति या राघवाची । पुढें अंतरी सोडिं चिंता भवाची ॥२६॥
Verse
भवाच्या भये काय भीतोस लंडी । धरीं रे मना धीर धाकासि सांडीं ॥
Verse
रघूनायकासारिखा स्वामि शीरीं । नुपेक्षी कदा कोपल्या दंडधारी ॥२७॥
Verse
दिनानाथ हा राम कोदंडधारी । पुढें देखतां काळ पोटीं थरारी ॥
Verse
मना वाक्य नेमस्त हें सत्य मानीं । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥२८॥
Verse
पदीं राघवाचे सदा ब्रीद गाजे । बळें भक्तरीपूशिरीं कांबि वाजे ॥
Verse
पुरी वाहिली सर्व जेणें विमानीं । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥२९॥
Verse
समर्थाचिया सेवका वक्र पाहे । असा सर्व भूमंडळी कोण आहे ॥
Verse
जयाची लीला वर्णिती लोक तीन्ही । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥३०॥
Verse
महासंकटी सोडिले देव जेणें । प्रतापें बळें आगळा सर्वगूणें ॥
Verse
जयातें स्मरे शैलजा शूलपाणी । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥३१॥
Verse
अहल्या शिळा राघवें मुक्त केली । पदीं लागतां दिव्य होऊनि गेली ॥
Verse
जया वर्णिता शीणली वेदवाणी । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥३२॥
Verse
वसे मेरूमांदार हे सृष्टिलीळा । शशी सूर्य तारांगणें मेघमाळा ॥
Verse
चिरंजीव केले जनीं दास दोन्ही । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥३३॥
Verse
उपेक्षा कदा रामरूपी असेना । जिवां मानवां निश्चयो तो वसेना ॥
Verse
शिरीं भार वाहेन बोले पुराणीं । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥३४॥
Verse
असे हो जया अंतरी भाव जैसा । वसे हो तया अंतरी देव तैसा ॥
Verse
अनन्यासि रक्षीतसे चापपाणी । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥३५॥
Verse
सदा सर्वदा देव सन्निध आहे । कृपाळूपणें अल्प धारिष्ट पाहे ॥
Verse
सुखानंद - आनंद - कैवल्यदानी । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥३६॥
Verse
सदा चक्रवाकासि मार्तंड जैसा । उडी घालितो संकटीं स्वामी तैसा ॥
Verse
हरिभक्तिचा घाव गाजे निशाणीं । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥३७॥
Verse
मना प्रार्थना तुजला एक आहे । रघूनाथ थक्कीत होऊन पाहे ॥
Verse
अवज्ञा कदा हो यदर्थी न कीजे । मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥३८॥
Verse
जया वर्णिती वेद शास्त्रें पुराणें । जयाचेनि योगें समाधान बाणे ॥
Verse
तयालागिं हें सर्व चांचल्य दीजे । मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥३९॥
Verse
मना पाविजे सर्वही सूख जेथें । अती आदरें ठेविंजे लक्ष तेथें ॥
Verse
विवेकें कुडी कल्पना पालटींजे । मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥४०॥
Verse
बहू हिंडता सौख्य होणार नाहीं । शिणावें परी नातुडे हीत कांहीं ॥
Verse
विचारें बरें अंतरा बोधवींजे । मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥४१॥
Verse
बहूतांपरी हेंचि आतां धरावें । रघूनायका आपुलेसे करावें ॥
Verse
दिनानाथ हें तोडरीं ब्रीद गाजे । मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥४२॥
Verse
मना सज्जना एक जीवीं धरावें । जनीं आपुलें हीत तूवां करावें ॥
Verse
रघूनायकावीण बोलों नको हो । सदा मानसीं तो निजध्यास राहो ॥४३॥
Verse
मना रे जनीं मौनमुद्रा धरावी । कथा आदरें राघवाची करावी ॥
Verse
नसे राम तें धाम सोडूनि द्यावें । सुखालागिं आरण्य सेवीत जावें ॥४४॥
Verse
जयाचेनी संगे समाधान भंगे । अहंता अकस्मात येऊनि लागे ॥
Verse
तये संगतीची जनीं कोण गोडी । जिये संगतीनें मती राम सोडी ॥४५॥
Verse
मना जे घडी राघवेंवीण गेली । जनीं आपुली ते तुवां हानि केली ॥
Verse
रघूनायकावीण तो शीण आहे । जनीं दक्ष तो लक्ष लावूनी पाहे ॥४६॥
Verse
मनीं लोचनीं श्रीहरी तोची पाहे । जनीं जाणता भक्त होऊनि राहे ॥
Verse
गुणीं प्रीति राखे क्रमू साधनाचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥४७॥
Verse
सदा देवकाजीं झिजे देह ज्याचा । सदा रामनामें वदे नित्य वाचा ॥
Verse
स्वधर्मेचि चाले सदा उत्तमाचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥४८॥
Verse
सदा बोलण्यासारिखें चालताहे । अनेकीं सदा एक देवासि पाहे ॥
Verse
सगूणीं भजे लेश नाहीं भ्रमाचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥४९॥
Verse
नसे अंतरी कामकारी विकारी । उदासीन जो तापसी ब्रह्मचारी ॥
Verse
निवाला मनीं लेश नाहीं तमाचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥५०॥
Verse
मदे मत्सरे सांडिला स्वार्थबुद्धि । प्रपंचीक नाहीं जयातें उपाधी ॥
Verse
सदा बोलणें न्रम वाचा सुवाचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥५१॥
Verse
क्रमी वेळ जो तत्त्वचिंतानुवादें । न लिंपे कदा दंभ वादें विवादें ॥
Verse
करी सूखसंवाद जो ऊगमाचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥५२॥
Verse
सदा आर्जवी प्रीय जो सर्व लोकीं । सदा सर्वदा सत्यवादी विवेकी ॥
Verse
न बोले कदा मिथ्य वाचा त्रिवाचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥५३॥
Verse
सदा सेवि आरण्य तारुण्यकाळी । मिळेना कदा कल्पनेचेनि मेळीं ॥
Verse
चळेना मनीं निश्चयो दृढ ज्याचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥५४॥
Verse
नसे मानसीं नष्ट वाशा दुराशा । वसे अंतरीं प्रेमपाशा पिपाशा ॥
Verse
ऋणी देव हा भक्तिभावें जयाचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥५५॥
Verse
दिनाचा दयाळू मनाचा मवाळू । स्नेहाळू कृपाळू जनीं दासपाळू ॥
Verse
तया अंतरी क्रोध संताप कैंचा । जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥५६॥
Verse
जगीं होइजे धन्य या रामनामें । क्रिया भक्ति ऊपासना नित्य नेमें ॥
Verse
उदासीनता तत्त्वता सार आहे । सदा सर्वदा मोकळी वृत्ति राहे ॥५७॥
Verse
नको वासना वीषयीं वृत्तिरूपें । पदार्थी जडे कामना पूर्वपापें ॥
Verse
सदा राम निष्काम चिंतीत जावा । मना कल्पनालेश तोही नसावा ॥५८॥
Verse
मना कल्पना कल्पितां कल्पकोटी । नव्हे रे नव्हे सर्वथा रामभेटी ॥
Verse
मनीं कामना राम नाहीं जयाला । अती आदरें प्रीति नाहीं तयाला ॥५९॥
Verse
मना राम कल्पतरू कामधेनू । निधी सार चिंतामणी काय वानूं ॥
Verse
जयाचेनि योगें घडे सर्व सत्ता । तया साम्यता कायसी कोण आतां ॥६०॥
Verse
उभा कल्पवृक्षातळीं दु:ख वाहे । तया अंतरीं सर्वदा तेंचि राहे । जनीं सज्जनीं वाद हा वाढवावा । पुढे मागुता शोक जीवीं धरावा ॥६१॥
Verse
निजध्यास तो सर्व तूटोनि गेला । बळें अंतरीं शोक संताप ठेला ॥
Verse
सुखानंद आनंद भेदें बुडाला । मनीं निश्चयो सर्व खेदें उडाला ॥६२॥
Verse
घरीं कामधेनू पुढें ताक मागे । हरीबोध सांडूनि विवाद लागे ॥
Verse
करीं सार चिंतामणी काचखंडें । तया मागतां देत आहे उदंडें ॥६३॥
Verse
अती मूढ त्या दृढ बुद्धि असेना । अती काम त्या राम चित्तीं वसेना ॥
Verse
अती लोभ त्या क्षोभ होईल जाणा । अती वीषयी सर्वदा दैन्यवाणा ॥६४॥
Verse
नको दैन्यवाणें जिणें भक्तिऊणें । अती मूर्ख त्या सर्वदा दु:ख दूणें ॥
Verse
धरीं रे मना आदरें प्रीति रामीं । नको वासना हेमधामीं विरामीं ॥६५॥
Verse
नव्हे सार संसार हा घोर आहे । मना सज्जना सत्य शोधूनि पाहें ॥
Verse
जनीं वीष खातां पुढें सूख कैचें । करीं रे मना ध्यान या राघवाचें ॥६६॥
Verse
घनश्याम हा राम लावण्यरूपी । महाधीर गंभीर पूर्णप्रतापी ॥
Verse
करी संकटीं सेवकाचा कुडावा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥६७॥
Verse
बळें आगळा राम कोदंडधारी । महाकाळ विक्राळ तोही थरारी ॥
Verse
पुढें मानवा किंकरा कोण केवा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥६८॥
Verse
सुखानंदकारी निवारीं भयातें । जनीं भक्तिभावें भजावें तयातें ॥
Verse
विवेकें त्यजावा अनाचार हेवा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥६९॥
Verse
सदा रामनामें वदा पूर्णकामें । कदा बाधिजेनापदा नित्य नेमें ॥
Verse
मदालस्य हा सर्व सोडोनि द्यावा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥७०॥
Verse
जयाचेनि नामें महादोष जाती । जयाचेनि नामें गती पाविजेती ॥
Verse
जयाचेनि नामें घंडे पुण्यठेवा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥७१॥
Verse
न वेंचे कदा ग्रंथीचें अर्थ कांही । मुखे नाम उच्चारितां कष्ट नाहीं ॥
Verse
महाघोर संसार - शत्रू जिणावा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥७२॥
Verse
देहेदंडणेचे महादु:ख आहे । महादु:ख तें नाम घेतां न राहे ॥
Verse
सदाशीव चिंतीतसे देवदेवा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥७३॥
Verse
बहूतांपरी संकटे साधनांची । व्रतें दान उद्यापनें तीं धनाचीं ॥
Verse
दिनाचा दायाळु मनीं आठवावा । प्रभातें मनीं राम चिंतीत जावा ॥७४॥
Verse
समस्तामध्ये सार साचार आहे । कळेना तरी सर्व शोधूनि पाहें । जिवा संशयो वाउगा तो त्यजावा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥७५॥
Verse
नव्हे कर्म ना धर्म ना योग कांहीं । नव्हे भोग ना त्याग ना सांग पाहीं ॥
Verse
म्हणे दास विश्वास नामीं धरावा । प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥७६॥
Verse
करी काम निष्काम या राघवाचें । करी रूप स्वरूप सर्वां जिवांचें ॥
Verse
करी छंद निर्द्वद्व हे गूण गातां । हरीकीर्तनीं वृत्तिविश्वास होतां ॥७७॥
Verse
अहो ज्या नरा रामविश्वास नाहीं । तया पामरा बाधिजे सर्व कांहीं ॥
Verse
महाराज तो स्वामि कैवल्यदाता । वृथा वाहणें देहसंसारचिंता ॥७८॥
Verse
मना पावना भावना राघवाची । धरीं अंतरीं सोडि चिंता भवाची ॥
Verse
भवाची जिवा मानवा भूली ठेली । नसे वस्तुची धारणा व्यर्थ गेली ॥७९॥
Verse
धरा श्रीवरा त्या हरा अंतरातें । तरा दुस्तरा त्या परा सागरातें ॥
Verse
सरा वीसरा त्या भरा दुर्भरातें । करा निकरा त्या खरा मत्सरातें ॥८०॥
Verse
मना मत्सरें नाम सांडूं नको हो । अती आदरें हा निजध्यास राहो ॥
Verse
समस्तांमधे नाम हें सार आहे । दुजी तूळणा तूळितांही न साहे ॥८१॥
Verse
बहू नाम या रामनामीं तुळेना । अभाग्या नरा पामरा हें कळेना ॥
Verse
विषा औषध घेतलें पार्वतीशें । जिवा मानवा किंकरा कोण पूसे ॥८२॥
Verse
जेणे जाळिला काम तो राम घ्यातो । उमेसी अती आदरें गूण गातो ॥
Verse
बहू ज्ञान वैराग्य सामर्थ्य जेथें । परी अंतरी नामविश्वास तेथें ॥८३॥
Verse
विठोनें शिरी वाहिला देवराणा । तया अंतरी ध्यास रे त्यासि नेणा ॥
Verse
निवाला स्वयें तापसी चंद्रमौळी । जिवा सोडवी राम हा अंतकाळीं ॥८४॥
Verse
भजा राम विश्राम यो़गेश्वरांचा । जपू नेमिला नेम गौरीहराचा ॥
Verse
स्वयें नीववीं तापसी चंद्रमौळी । तुम्हा सोडवी राम हा अंतकाळी ॥८५॥
Verse
मुखीं राम विश्राम तेथेंचि आहे । सदानंद आनंद सेवूनि राहे ॥
Verse
तयावीण तो शीण संदेहकारी । निजधाम हें नाम शोकापहारी ॥८६॥
Verse
मुखीं राम त्या काम बाधूं शकेना । गुणें इष्ट धारिष्ट त्याचें चुकेना ॥
Verse
हरीभक्त तो शक्त कामास मारी । जगीं धन्य तो मारूती ब्रह्मचारी ॥८७॥
Verse
बहू चांगलें नाम या राघवाचें । अती साजिरें स्वल्प सोपें फुकाचे ॥
Verse
करी मूळ निर्मूळ घेतां भवाचें । जिवां मानवा हेचिं कैवल्य साचें ॥८८॥
Verse
जनीं भोजनीं नाम वाचे वदावें । अती आदरें गद्यघोषें म्हणावें ॥
Verse
हरीचिंतनें अन्न सेवीत जावें । तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें ॥८९॥
Verse
न ये राम वाणी तया थोर हाणी । जनीं व्यर्थ प्राणी तया नाम काणी ॥
Verse
हरीनाम हें वेदशास्त्रीं पुराणी । बहू आगळें बोलिली व्यासवाणी ॥९०॥
Verse
नको वीट मानू रघूनायकाचा । अती आदरें बोलिजे राम वाचा ॥
Verse
न वेंचे मुखीं सापडे रे फुकाचा । करीं घोष त्या जानकीवल्लभाचा ॥९१॥
Verse
अती आदरें सर्वही नामघोषें । गिरीकंदरीं जाइजे दूरि दोषें ॥
Verse
हरी तिष्ठतू तोषला नामतोषें । विशेषें हरा मानसीं रामपीसें ॥९२॥
Verse
जगीं पाहतां देव हा अन्नदाता । तया लागली तत्त्वता सार चिंता ॥
Verse
तयाचें मुखीं नाम घेतां फुकाचें । मना सांग पां रे तुझें काय वेंचे ॥९३॥
Verse
तिन्ही लोक जाळूं शके कोप येतां । निवाला हरू तो मुखें नाम घेतां ॥
Verse
जपे आदरें पार्वती विश्वमाता । म्हणोनी म्हणा तेंचि हें नाम आतां ॥९४॥
Verse
अजामेळ पापी वदे पुत्रकामें । तया मुक्ति नारायणाचेनि नामें ॥
Verse
शुकाकारणें कुंटणी राम वाणी । मुखें बोलतां ख्याति जाली पुराणीं ॥९५॥
Verse
महाभक्त प्रल्हाद हा दैत्यकूळीं । जपे रामनामावळी नित्य काळीं ॥
Verse
पिता पापरूपी तया देखवेना । जनीं दैत्य तो नाम मूखें म्हणेना ॥९६॥
Verse
मुखीं नाम नाहीं तया मुक्ति कैंची । अहंतागुणें यातना ते फुकाची ॥
Verse
पुढें अंत येईल तो दैन्यवाणा । म्हणोनी म्हणा रे म्हणा देवराणा ॥९७॥
Verse
हरीनाम नेमस्त पाषाण तारी । बहू तारिले मानवदेहधारी ॥
Verse
तया रामनामीं सदा जो विकल्पी । वदेना कदा जीव तो पापरूपी ॥९८॥
Verse
जगीं धन्य वाराणसी पुण्यराशी । तयेमाजि जातां गती पूर्वजांसी ॥
Verse
मुखें रामनामावळी नित्यकाळीं । जिवा हीत सांगे सदा चंद्रमौळी ॥९९॥
Verse
यथासांग रे कर्म तेम्ही घडेना । घडे धर्म तों पुण्य गांठीं पडेना ॥
Verse
दया पाहतां सर्व भूतीं असेना । फुकाचें मुखीं नाम तेंही वसेना ॥१००॥
Verse
जया नावडे नाम त्या येम जाची । विकल्पें उठे तर्क त्या नर्क ची ची ॥
Verse
म्हणोनी अती आदरें नाम घ्यावें । मुखें बोलतां दोष जाती स्वभावें ॥१०१॥
Verse
अती लीनता सर्वभावें स्वभावें । जना सज्जनालागि संतोषवावें ॥
Verse
देहे कारणी सर्व लावीत जावें । सगूणी अती आदरेंसी भजावें ॥१०२॥
Verse
हरिकिर्तनें प्रीति रामीं धरावी । देहेबुद्धि नीरूपणीं वीसरावी ॥
Verse
परद्रव्य आणीक कांता परावी । यदर्थी मना सांडि जीवीं करावी ॥१०३॥
Verse
क्रियेवीण नानापरी बोलिजेतें । परी चित्त दुश्चीत तें लाजवीतें ॥
Verse
मना कल्पना धीट सैराट धांवे । तया मानवा देव कैसेनि पावे ॥१०४॥
Verse
विवेकें क्रिया आपुली पालटावी । अती आदरें शुद्ध क्रीया धरावी ॥
Verse
जनीं बोलण्यासारिखें चाल बापा । मना कल्पना सोडिं संसारतापा ॥१०५॥
Verse
बरी स्नानसंध्या करी एकनिष्ठा । विवेकें मना आवरी स्थानभ्रष्टा ॥
Verse
दया सर्वभूतीं जया मानवाला । सगा प्रेमळू भक्तिभावें निवाला ॥१०६॥
Verse
मना कोपआरोपना ते नसावी । मना बुद्धि हे साधुसंगीं वसावी ॥
Verse
मना नष्ट चांडाळ तो संग त्यागीं । मना होइं रे मोक्षभागीं विभागी ॥१०७॥
Verse
मना सर्वदा सज्जनाचेनि योगें । क्रीया पालटे भक्तिभावार्थ लागे ॥
Verse
क्रियेवीण वाचाळता ते निवारीं । तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥१०८॥
Verse
जनीं वादवेवाद सोडुनि द्यावा । जनीं सूखसंवाद सूखें करावा ॥
Verse
जगीं तोचि तो शोकसंतापहारी । तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥१०९॥
Verse
तुटे वाद संवाद त्यातें म्हणावें । विवेकें अहंभाव यातें जिणावें ॥
Verse
अहंतागुणें वाद नाना विकारी । तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥११०॥
Verse
हिताकारणें बोलणें सत्य आहे । हिताकारणें सर्व शोधूनि पाहें ॥
Verse
हिताकारणें बंड पाखांड वारी । तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥१११॥
Verse
जनीं सांगतां ऎकतां जन्म गेला । परी वादवेवाद तैसाचि ठेला ॥
Verse
उठे संशयो वाद हा दंभधारी । तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥११२॥
Verse
जनीं हीत पंडीत सांडित गेले । अहंतागुणें ब्रह्मराक्षस जाले ॥
Verse
तयाहूनि व्युत्पन्न तो कोण आहे । मना सर्व जाणीव सांडूनि राहें ॥११३॥
Verse
फुकाचें मुखीं बोलतां काय वेंचे । दिसेंदिस अभ्यंतरीं गर्व सांचे ॥
Verse
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थ आहे । विचारें तुझा तूंचि शोधूनि पाहें ॥११४॥
Verse
तुटे वाद संवाद तेथें करावा । विवेकें अहंभाव हा पालटावा ॥
Verse
जनीं बोलण्यासारिखें आचरावें । क्रियापालटें भक्तिपंथेचि जावें ॥११५॥
Verse
बहू श्रापितां कष्टला अंबऋषी । तयाचे स्वयें श्रीहरी जन्म सोशी ॥
Verse
दिला क्षीरसिंधू तया ऊपमानी ॥नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥११६॥
Verse
धुरू लेंकरू बापुडें दैन्यवाणें । कृपा भाक्र्ता दीधली भेटि जेणें ॥
Verse
चिरंजीव तारांगणीं प्रेमखाणी । नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥११७॥
Verse
गजेंद्रू महासंकटी वास पाहे । तयाकारणे श्रीहरी धांवताहे ॥
Verse
उडी घातली जाहला जीवदानी । नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥११८॥
Verse
अजामेळ पापी तया अंत आला । कृपाळूपणें तो जनी मुक्त केला ॥
Verse
अनाथासि आधार हा चक्रपाणी । नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥११९॥
Verse
विधीकारणें जाहला मत्स्य वेगी । धरी कूर्मरूपें धरा पृष्ठभागी ॥
Verse
जना रक्षणाकारणें नीच योनी । नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥१२०॥
Verse
महाभक्त प्रल्हाद हा कष्टवीला । म्हणोनी तयाकारणे सिंह जाला ॥
Verse
न ये ज्वाळ विशाळ संनीध कोणी । नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥१२१॥
Verse
कृपा भाकिता जाहला वज्रपाणी । तयाकारणें वामनू चक्रपाणी ॥
Verse
द्विजांकारणे भार्गवू चापपाणी । नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥१२२॥
Verse
अहल्येसतीलागिं आरण्यपंथे । कुडावा पुढें देव बंदी तयांतें ॥
Verse
बळें सोडिता घाव घाली निशाणीं । नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥१२३॥
Verse
तये द्रौपदीकारणें लागवेगें । त्वरें धांवतो सर्व सांडूनि मागें ॥
Verse
कळीलागि जाला असे बौद्ध मौनी । नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥१२४॥
Verse
अनाथा दिनांकारणें जन्मताहे । कलंदी पुढे देव होणार आहे ॥
Verse
जया वर्णितां शीणली वेदवाणी । नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥१२५॥
Verse
जनाकारणें देव लीलावतारी । बहूतांपरी आदरें वेषधारी ॥
Verse
तया नेणती ते जन पापरूपी । दुरात्मे महानष्ट चांडाळ पापी । १२६॥
Verse
जगीं धन्य तो रामसुखें निवाला । कथा ऎकतां सर्व तल्लीन झाला ॥
Verse
देहेभावना रामबोधें उडाली । मनोवासना रामरूपीं बुडाली ॥१२७॥
Verse
मना वासना वासुदेवीं वसों दे । मना कामना कामसंगीं नसो दे ॥
Verse
मना कल्पना वाऊगी ते न कीजे । मना सज्जना सज्जनीं वस्ति कीजे ॥१२८॥
Verse
गतीकारणें संगती सज्जनाची । मती पालटे सूमती दुर्जनाची ॥
Verse
रतीनायिकेचा पती नष्ट आहे । म्हणोनी मनातीत होऊनि राहें ॥१२९॥
Verse
मना अल्प संकल्प तोही नसावा । सदा सत्यसंकल्प चित्तीं वसावा ॥
Verse
जनीं जल्प वीकल्प तोही त्यजावा । रमाकांत एकांतकाळी भजावा ॥१३०॥
Verse
भजाया जनीं पाहता राम एकू । करीं बाण एकू मुकीं शब्द एकू ॥
Verse
क्रिया पाहतां उद्धरे सर्व लोकू । धर जानकीनायकाचा विवेकू ॥१३१॥
Verse
विचारूनि बोले विवंचूनि चाले । तयाचेनि संतप्त तेही निवाले ॥
Verse
बरें शोधिल्यावीण बोलों नको हो । जनीं चालणें शुद्ध नेमस्त राहो ॥१३२॥
Verse
हरिभक्त वीरक्त विज्ञानराशी । जेणें मानसी स्थापिलें निश्चयासी ॥
Verse
तया दर्शनें स्पर्शनें पुण्य जोडे । तया भाषणें नष्ट संदेह मोडे ॥१३३॥
Verse
नसे गर्व आंगी सदा वीतरागी । क्षमा शांति भो़गी दयादक्ष योगी ॥
Verse
नसे लोभ ना क्षोभ ना दैन्यवाणा । इहीं लक्षणीं जाणिजे योगीराणा ॥१३४॥
Verse
धरी रे मना संगती सज्जनाची । जेणें वृत्ति हे पालटे दुर्जनाची । बळें भाव सद्बुद्धि सन्मार्ग लागे । महाक्रूर तो काळ विक्राळ भंगे ॥१३५॥
Verse
भयें व्यापिलें सर्व ब्रह्मांड आहे । भयातीत तें संत आनंत पाहें ॥
Verse
जया पाहतां द्वैत कांही दिसेना । भय मानसीं सर्वथाही असेना ॥१३६॥
Verse
जिवां श्रेष्ठ ते स्पष्ट सांगोनि गेले । परी जीव अज्ञान तैसेचि ठेले ॥
Verse
देहेबुद्धिचें कर्म खोटें टळेना । जुनें ठेवणें मीपणें आकळेना ॥१३७॥
Verse
भ्रमें नाडळे वित्त ते गुप्त जालें । जिवा जन्मदारिद्र ठाकूनि आलें ॥
Verse
देहेबुद्धिचा निश्चयो ज्या टळेना । जुने ठेवणें मीपणें आकळेना ॥१३८॥
Verse
पुढे पाहतां सर्वही कोंदलेंसे । अभाग्यास हें दृश्य पाषाण भासे ॥
Verse
अभावें कदा पुण्य गांठीं पडेना । जुने ठेवणें मीपणें आकळेना ॥१३९॥
Verse
जयाचें तया चूकलें प्राप्त नाहीं । गुणें गोविलें जाहलें दु:ख देहीं ॥
Verse
गुणावेगळी वृत्ति तेही वळेना । जुने ठेवणें मीपणें आकळेना ॥१४०॥
Verse
म्हणे दास सायास त्याचे करावे । जनीं जाणता पाय त्याचे धरावे ॥
Verse
गुरू-अंजनेंवीण तें आकळेना । जुने ठेवणें मीपणें ते कळेना ॥१४१॥
Verse
कळेना कळेना कळेना ढळेना । ढळे नाढळे संशयोही ढळेना ॥
Verse
गळेना गळेना अहंता गळेना । बळे आकळेना मिळेना मिळेना ॥१४२॥
Verse
अविद्यागुणें मानवा ऊमजेना । भ्रमें चुकलें हीत तें आकळेना ॥
Verse
परीक्षेविणें बांधिलें दृढ नाणें । परी सत्य मिथ्या असें कोण जाणे ॥१४३॥
Verse
जगीं पाहतां साच तें काय आहे । अती आदरें सत्य शोधूनि पाहें ॥
Verse
पुढें पाहतां पाहतां देव जोडे । भ्रम भ्रांति अज्ञान हें सर्व मोडे ॥१४४॥
Verse
सदा वीषयो चिंतितां जीव जाला । अहंभाव अज्ञान जन्मास आला ॥
Verse
विवेकें सदा सस्वरूपीं भरावें । जिवा ऊगमीं जन्म नाहीं स्वभावें ॥१४५॥
Verse
दिसे लोचनी तें नसे कल्पकोडी । अकस्मात आकारलें काळ मोडी ॥
Verse
पुढें सर्व जाईल कांही न राहे । मना संत आनंत शोधूनि पाहें ॥१४६॥
Verse
फुटेना तुटेना चळेना ढळेना । सदा संचले मीपणें तें कळेना ॥
Verse
तया एकरूपासि दूजें न साहे । मना संत आनंत शोधूनि पाहें ॥१४७॥
Verse
निराकार आधार ब्रह्मादिकांचा । जया सांगतां शीणली वेदवाचा ॥
Verse
विवेकें तदाकार होऊनि राहें । मना संत आनंत शोधूनि पाहें ॥१४८॥
Verse
जगीं पाहतां चर्मचक्षीं न लक्षे । जगीं पाहतां ज्ञानचक्षीं नरक्षे ॥
Verse
जगीं पाहतां पाहणें जात आहे । मना संत आनंत शोधूनि पाहें ॥१४९॥
Verse
नसे पीत ना श्वेत ना श्याम कांहीं । नसे व्यक्त अव्यक्त ना नीळ नाहीं ॥
Verse
म्हणे दास विश्वासतां मुक्ति लाहे । मना संत आनंत शोधूनि पाहें ॥१५०॥
Verse
खरें शोधितां शोधितां शोधिताहे । मना बोधितां बोधितां बोधताहे ॥
Verse
परी सर्वही सज्जनाचेनि योगें । बरा निश्चयो पाविजे सानुरागें ॥१५१॥
Verse
बहूतां परी कूसरी तत्त्वझाडा । परी पाहिजे अंतरी तो निवाडा ॥
Verse
मना सार साचार तें वेगळें रे । समस्तांमधें एक तें आगळें रे ॥१५२॥
Verse
नव्हे पिंडज्ञानें नव्हे तत्त्वज्ञानें । समाधान कांहीं नव्हे तानमानें ॥
Verse
नव्हे योगयागें नव्हे भोगत्यागें । समाधान तें सज्जनाचेनि योगें ॥१५३॥
Verse
महावाक्य तत्त्वादिकें पंचिकर्णे । खुणे पाविजे संतसंगे विवर्णे ॥
Verse
द्वितीयेसि संकेत जो दाविजेतो । तया सांडुनी चंद्रमा भाविजेतो ॥१५४॥
Verse
दिसेना जनीं तेंचि शोधूनि पाहें । बरें पाहतां गूज तेथेंचि आहे । करीं घेउं जातां कदा आडळेना । जनीं सर्व कोंदाटलें तें कळेना ॥१५५॥
Verse
म्हणे जाणता तो जनीं मूर्ख पाहें । अतर्कासि तर्की असा कोण आहे ॥
Verse
जनीं मीपणें पाहतां पाहवेना । तया लक्षितां वेगळें राहवेना ॥१५६॥
Verse
बहू शास्त्र धुंडाळितां वाड आहे । जया निश्च्च्यो येक तोही न साहे ॥
Verse
मती भांडती शास्त्रबोधें विरोधें । गती खुंटती ज्ञानबोधें प्रबोधें ॥१५७॥
Verse
श्रुती न्याय मीमांसकें तर्कशास्त्रें । स्मृती वेद वेदांतवाक्यें विचित्रें ॥
Verse
स्वयें शेष मौनावला स्थीर पाहे । मना सर्व जाणीव सांडून राहें ॥१५८॥
Verse
जेणें मक्षिका भक्षिली जाणिवेची । तया भोजनाची रुची प्राप्त कैंची ॥
Verse
अहंभाव ज्या मानसींचा विरेना । तया ज्ञान हें अन्न पोटीं जिरेना ॥१५९॥
Verse
नको रे मना वाद हा खेदकारी । नको रे मना भेद नाना विकारी ॥
Verse
नको रे मना शिकऊं पूढिलासी । अहंभाव जों राहिला तुजपासीं ॥१६०॥
Verse
अहंतागुणें सर्वही दु:ख होतें । मुखें बोलिलें ज्ञान तें व्यर्थ जातें ॥
Verse
सुखी राहतां सर्वही सुख आहे । अहंता तुझी तूचि शोधूनि पाहें ॥१६१॥
Verse
अहंतागुणें नीति सांडी विवेकी । अनीतीबळें श्र्लाघ्यता सर्व लोकीं ॥
Verse
परी अंतरी सर्वही साक्ष येते । प्रमाणांतरे बुद्धि सांडूनि जाते ॥१६२॥
Verse
देहेबुद्धिचा निश्चयो दृढ जाला । देहातीत तें हीत सांडीत गेला ॥
Verse
देहेबुद्धि ते आत्मबुद्धी करावी । सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥१६३॥
Verse
मनें कल्पिला वीषयो सोडवावा । मनें देव निर्गुण तो वोळखावा ॥
Verse
मनें कल्पितां कल्पना ते सरावी । सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥१६४॥
Verse
देहादीक प्रपंच हा चिंतियेला । परी अंतरी लोभ निश्चीत ठेला ॥
Verse
हरीचिंतनें मुक्तिकांता वरावी । सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥१६५॥
Verse
अहंकार विस्तारला या देहाचा । स्त्रियापुत्रमित्रादिकें मोह त्यांचा । बळें भ्रांति हे जन्मचिंता हरावी । सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥१६६॥
Verse
बरा निश्चयो शाश्वताचा करावा । म्हणे दास संदेह तो वीसरावा ॥
Verse
घडीनें घडी सार्थकाची करावी । सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥१६७॥
Verse
करी वृत्ति जो संत तो संत जाणा । दुराशागुणें जो नव्हे दैन्यवाणा ॥
Verse
उपाधी देहेबुद्धितें वाढवीते । परी सज्जना केविं बाधूं शके ते ॥१६८॥
Verse
नसे अंत आनंत संता पुसावा । अहंकार विस्तार हा नीरसावा ॥
Verse
गुणेंवीण निर्गुण तो आठवावा । देहेबुद्धिचा आठवू नाठवावा ॥१६९॥
Verse
देहेबुद्धि हे ज्ञानबोधें त्यजावी । विवेकें तये वस्तुची भेटि घ्यावी ॥
Verse
तदाकार हे वृत्ति नाहीं स्वभावें । म्हणोनी सदा तेंचि शोधीत जावें ॥१७०॥
Verse
असे सार साचार तें चोरलेंसे । इंही लोचनीं पाहतां दृश्य भासे ॥
Verse
निराभास निर्गुण तें आकळेना । अहंतागुणें कल्पितांही कळेना ॥१७१॥
Verse
स्फुरे वीषयीं कल्पना ते अविद्या । स्फुरे ब्रह्म रे जाण माया सुविद्या ॥
Verse
मुळीं कल्पना दो रूपें तेचि जाली । विवेकें तरी सस्वरूपीं मिळाली ॥१७२॥
Verse
स्वरूपीं उदेला अहंकारराहो । तेणें सर्व आच्छादिलें व्योम पाहो ॥
Verse
दिशा पाहतां ते निशा वाढताहे । विवेकें विचारें विवंचूनि पाहें ॥१७३॥
Verse
जया चक्षुनें लक्षितां लक्षवेना । भवा भक्षितां रक्षितां रक्षवेना ॥
Verse
क्षयातीत तो अक्षयी मोक्ष देतो । दयादक्ष तो साक्षिनें पक्ष घेतो ॥१७४॥
Verse
विधी निर्मिता लीहितो सर्व भाळी । परी लीहिता कोण त्याचे कपाळीं ॥
Verse
हरू जाळितो लोक संहारकाळीं । परी शेवटीं शंकरा कोण जाळी ॥१७५॥
Verse
जनीं द्वादशादित्य हे रुद्र अक्रा । असंख्यात संख्या करी कोण शक्रा ॥
Verse
जगीं देव धुंडाळितां आढळेना । जनीं मुख्य तो कोण कैसा कळेना ॥१७६॥
Verse
तुटेना फुटेना कदा देवराणा । चळेना ढळेना कदा दैन्यवाणा ॥
Verse
कळेना कळेना कदा लोचनासी । वसेना दिसेना जगीं मीपणासी ॥१७७॥
Verse
जया मानला देव तो पूजिताहे । परी देव शोधूनि कोणी न पाहे ॥
Verse
जगीं पाहतां देव कोट्यानुकोटी । जया मानली भक्ति जे तेचि मोठी ॥१७८॥
Verse
तिन्ही लोक जेथूनि निर्माण झाले । तया देवरायासि कोणी न बोले ॥
Verse
जगीं थोरला देव तो चोरलासे । गुरूविण तो सर्वथाही न दीसे ॥१७९॥
Verse
गुरू पाहतां पाहतां लक्ष कोटी । बहुसाल मंत्रावळी शक्ती मोठी ॥
Verse
मनीं कामना चेटकें धातमाता । जनीं व्यर्थ रे तो नव्हे मुक्तिदाता ॥१८०॥
Verse
नव्हे चेटकी चाळकू द्र्व्यभोंदू । नव्हे निंदकू मत्सरू भक्तिमंदू ॥
Verse
नव्हे उन्मतू वेसनी संगबाधू । जगीं ज्ञानिया तोचि साधू अगाधू ॥१८१॥
Verse
नव्हे वाउगी चाहूटी काम पोटीं । क्रियेवीण वाचाळता तेचि मोठी ॥
Verse
मुखीं बोलिल्यासारखें चालताहे । मना सद्गुरू तोचि शोधुनि पाहें ॥१८२॥
Verse
जनीं भक्त ज्ञानी विवेकी विरा़गी । कृपाळू मनस्वी क्षमावंत योगी ॥
Verse
प्रभू दक्ष व्युत्पन्न चातुर्य जाणे । तयाचेनि योगें समाधान बाणे ॥१८३॥
Verse
नव्हे तेंचि जालें नसे तेंचि आलें । कळोण लागलें सज्जनाचेनि बोलें ॥
Verse
अनिर्वाच्य तें वाच्य वाचे वदावें । मना संत आनंत शोधीत जावें ॥१८४॥
Verse
लपावें अती आदरें रामरूपीं । भयातीत निश्चीत ये सस्वरूपीं ॥
Verse
कदा तो जनीं पाहतांही दिसेना । सदा ऎक्य तो भिन्नभावें वसेना ॥१८५॥
Verse
सदा सर्वदा राम सन्नीध आहे । मना सज्जना सत्य शोधून पाहें ॥
Verse
अखंडीत भेटी रघूराजयोगू । मना सांडि रे मीपणाचा वियोगू ॥१८६॥
Verse
भुतें पिंड ब्रह्मांड हें ऎक्य आहे । परी सर्वही सस्वरूपीं न साहे ॥
Verse
मना भासलें सर्व कांहीं पहावें । परी संग सोंडूनि सूखी रहावे ॥१८७॥
Verse
देहेभान हें ज्ञानशस्त्रें खुडावें । विदेहीपणें भक्तिमार्गेचि जावें ॥
Verse
विरक्तीबळें निंद्य सर्वै त्यजावें । परी संग सोंडूनि सूखे रहावें ॥१८८॥
Verse
मही निर्मिली देव तो ऒळखावा । जया पाहतां मोक्ष तत्काळ जीवा ॥
Verse
तया निर्गुणालागि गूणी पहावें । परि संग सोडूनि सूखें रहावें ॥१८९॥
Verse
नव्हे कार्यकर्ता नव्हे सृष्टिभर्ता । परेहून पर्ता न लिंपे विवर्ता ॥
Verse
तया निर्विकल्पासि कल्पीत जावें । परी संग सोडूनि सूखें रहावें ॥१९०॥
Verse
देहेबुद्धिचा निश्चयो ज्या ढळेना । तया ज्ञान कल्पांतकाळीं कळेना ॥
Verse
परब्रह्म तें मीपणें आकळेना । मनीं शून्य अज्ञान हें मावळेना ॥१९१॥
Verse
मना ना कळे ना ढळे रूप ज्याचें । दुजेवीण तें ध्यान सर्वोत्तमाचें ॥
Verse
तया खुण ते हीन दृष्टांत पाहें । तेथें संग नि:संग दोनी न साहे ॥१९२॥
Verse
नव्हे जाणता नेणता देवराणा । न ये वर्णिता वेदशास्त्रां पुराणां ॥
Verse
नव्हे दृश्य अदृश्य साक्षी तयाचा । श्रुती नेणती नेणती अंत त्याचा ॥१९३॥
Verse
वसे ह्रदयी देव तो कोण कैसा । पुसे आदरें साधकू प्रश्न ऎसा ॥
Verse
देहे टाकितां देव कोठें रहातो । परी मागुता ठाव कोठें पहातो ॥१९४॥
Verse
वसे ह्र्दयीं देव तो जाण ऎसा । नभाचेपरी व्यापकू जाण तैसा । सदा संचला येत ना जात कांही । तयावीण कोठें रिता ठाव नाहीं ॥१९५॥
Verse
नभीं वावरे जो अणुरेणु कांहीं । रिता ठाव या राघवेंवीण नाही ॥
Verse
तया पाहतां पाहतां तेचिं जालें । तेथें लक्षा आलक्षा सर्वे बुडालें ॥१९६॥
Verse
नभासारिखें रूप या राघवाचें । मनीं चिंतितां मूळ तुटे भवाचें ॥
Verse
तया पाहतां देहबुद्धी उरेना । सदा सर्वदा आर्त पोटीं पुरेना ॥१९७॥
Verse
नभें व्यापिलें सर्व सृष्टीस आहे ॥रघूनायका ऊपमा ते न साहे ॥
Verse
दुजेवीण जो तोचि तो हा स्वभावें । तया व्यापदू व्यर्थ कैसे म्हणावें ॥१९८॥
Verse
अती जीर्ण विस्तीर्ण तें रूप आहे । तेथें तर्कसंपर्क तोही न साहे ॥
Verse
अती गूढ तें दृश्य तत्काळ सोपें । दुजेवीण जे खूण स्वामीप्रतापें ॥१९९॥
Verse
कळे आकळे रूप तें ज्ञान होतां । तेथें आटली सर्वसाक्षी-अवस्था ॥
Verse
मना उन्मनीं शब्द कुंठीत राहे । तो गे तोचि तो राम सर्वत्र पाहें ॥२००॥
Verse
कदा ऒळखीमाजि दूजें दिसेना । मनीं मानसीं द्वैत कांही वसेना ॥
Verse
बहुतां दिसां आपुली भेटी जाली । विदेहीपणें सर्व काया निवाली ॥२०१॥
Verse
मना गूज रे तूज हें प्राप्त जालें । परी अंतरी पाहिजे यत्न केले ॥
Verse
सदा श्रवणें पाविजे निश्चयासी । धरीं सज्जनी संगती धन्य होसी ॥२०२॥
Verse
मना सर्वही संग सोंडूनि द्यावा । अती आदरें सज्जनाचा धरावा ॥
Verse
जयाचेनि संगें महादु:ख भंगे । जनीं साधनेंवीण सन्मार्ग लागे ॥२०३॥
Verse
मना संग हा सर्व संगांस तोडी । मना संग हा मोक्ष तत्काळ जोडी ॥
Verse
मना संग हा साधकां शीघ्र सोडी । मना संग हा द्वैत नि:शेष मोडी ॥२०४॥
Verse
मनाचीं शतें ऎकतां दोष जाती । मतीमंद ते साधनायोग्य होती ॥
Verse
चढे ज्ञान वैराग्य सामर्थ्य अंगीं । म्हणे दास विश्र्वासतां मुक्ति भोगी ॥२०५॥
Verse
॥जय जय रघुवीर समर्थ ॥
Verse
करुणाष्टके करुणाष्टके म्हणजे करुणाघन परमेश्वरास प्रेमभराने आळविणारी कविता. आपल्या दुर्गुणाची आठवण होऊन अनुतापयुक्त जे छंदोबद्ध उद्गार मुखावाटे बाहेर पडतात, ती करुणाष्टके होत. श्रीसमर्थ रामदासस्वामींच्या या करुणाष्टकांत करुणरस ओतप्रेत भरलेला आहे. ही करुणाष्टके म्हणताना बाह्यसृष्टि विसरुन जाऊन अर्थाबरोबर मनाने रमावे. अनुदिन अनुतापें तापलों रामराया । परमदिनदयाळा नीरसी मोहमाया ॥
Verse
अचपळ मन माझें नावरे आवरीता । तुजविण शिण होतो धांव रे धांव आता ॥१॥
Verse
भजनरहित रामा सर्वही जन्म गेला । स्वजनजनधनाचा व्यर्थ म्यां स्वार्थ केला ॥
Verse
रघुपति मति माझी आपुलीशी करावी । सकळ त्यजुनि भावें कांस तूझी धरावी ॥२॥
Verse
विषयजनित सूखें सौख्य होणार नाहीं । तुजविण रघुनाथा वोखटें सर्व कांहीं ॥
Verse
रघुकुळटिळका रे हीत माझें करावें । दुरित दुरि हरावें सस्वरूपीं भरावें ॥३॥
Verse
तनु-मन-धन माझें राघवा रूप तुझें । तुजविण मज वाटे सर्व संसार वोझें ॥
Verse
प्रचलित न करावी सर्वथा बुद्धि माझी । अचल भजनलीला लागली आस तूझी ॥४॥
Verse
चपळपण मनाचें मोडितां मोडवेना । सकळ स्वजनमाया तोडितां तोडवेना ॥
Verse
घडि घडि विघडे हा निश्चयो अंतरीचा । म्हणवुनि करूणा हे बोलतो दीनवाचा ॥५॥
Verse
जळत ह्रदय माझें कोट्यानुकोटी । मजवरि करुणेचा राघवा पूर लोटीं ॥
Verse
तळमळ निववीं रे राम कारुण्यसिंधू । षड्रिपुकुळ माझें तोडि याचा समंधू ॥६॥
Verse
तुजविण करुणा हे कोण जाणेल माझी । शिणत शिणत पोटीं लागली आस तुझी ॥
Verse
झडकरि झड घालीं धांव पंचानना रे । तुजविण मज नेती जंबुकी वासना रे ॥७॥
Verse
सबळ जनक माझा राम लावण्यकोटी । म्हणवुनि मज पोटीं लागली आस मोठी ॥
Verse
दिवस गणित बोटीं ठेवूनि प्राण कंठीं । अवचट मज भेटी होत घालीन मीठी ॥८॥
Verse
जननिजनकमाया लेंकरूं काय जाणे । पय न लगत मूखीं हाणिता वत्स नेणे ॥
Verse
जळधरकण आशा लागली चातकासी । हिमकर अवलोकी पक्षिया भूमिवासी ॥९॥
Verse
तुजविण मज तैंसे जाहलें देवराया । विलग विषमकाळीं तूटली सर्व माया ॥
Verse
सकळजनसखा तूं स्वामि आणीक नाहीं । वमकवमन जैसें त्यागिलें सर्व कांहीं ॥१०॥
Verse
स्वजनजनधनाचा कोण संतोष आहे । रघुपतिविण आतां चित्त कोठें न राहे ॥
Verse
जिवलग जिव घेती प्रेत सांडूनि जाती । विषय सकळ नेती मागुता जन्म देती ॥११॥
Verse
सकळ जन भवाचे आथिले वैभवाचे । जिवलग मग कैंचे चालतें हेंचि साचें ॥
Verse
विलग विषमकाळीं सांडिती सर्व माळीं । रघुविर सुखदाता सोडवी अंतकाळीं ॥१२॥
Verse
सुख सुख म्हणतां हें दु:ख ठाकूनि आलें । भजन सकळ गेलें चित्त दुश्र्चीत जाले ॥
Verse
भ्रमित मन कळेना हीत तें आकळेना । परम कठिण देहीं देहबुद्धि वळेना ॥१३॥
Verse
उपरति मज रामीं जाहली पूर्णकामीं । सकळभ्रमविरामीं राम विश्रामधामीं ॥
Verse
घंडिघडि मन आतां रामरूपीं भरावें । रघुकुळटिळका रे आपुलेंसें करावें ॥१४॥
Verse
जळचर जळवासी नेणती त्या जळासी । निशिदिन तुजपासीं चूकलों गूणरासी ॥
Verse
भुमिधर निगमांसी वर्णवेना जयासी । सकळभुवनवासी भेट दे रामदासीं ॥१५॥
Verse
असंख्यात ते भक्त होऊनि गेले । तिंहीं साधनांचे बहु कष्ट केले ॥
Verse
नव्हे कार्यकर्ता भुमीभार जालों । तुझा दास मी व्यर्थ जन्मास आलों ॥१६॥
