Fetching Data .

Loading verse structure and chapter context.

GyanDweepBeta
HomeLearnLibrary
eGurukulsDiscoverTemplesPanchanga
Sign Up
Sign Up

veda sUktAni

prātaḥ sandhyāvandanam

प्रातः सन्ध्यावन्दनम्

Verse

अच्युताय नमः। अनन्ताय नमः। गोविन्दाय नमः।

Verse

द्विः परिमृज्य।

Verse

केशव (touch right cheek with right thumb) नारायण (touch left cheek with right thumb) माधव (touch right eye with right ring finger) गोविन्द (touch left eye with right ring finger) विष्णो (touch right nostril with right index finger) मधुसूदन (touch left nostril with right index finger) त्रिविक्रम (touch right ear with right little finger) वामन (touch left ear with right little finger) श्रीधर (touch right shoulder with right middle finger) हृषीकेश (touch left shoulder with right middle finger) पद्मनाभ (touch navel with right four fingers) दामोदर (touch the centre of the head with all five fingers)

Verse

भृगुः—अङ्गुलीपृष्ठभागाभ्यां कुट्टणं पञ्चवारकम्।

Verse

(strike gently on the temples five times with the back side of the fingers)

Verse

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये

Verse

ओं भूः। ओं भुव। ओꣳ सुव। ओं मह। ओं जन। ओं तप। ओꣳ स॒त्यम्॥

Verse

ओं तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

ओमापो॒ ज्योती॒रसो॒ऽमृतं॒ ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुव॒रोम्॥

Verse

ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं प्रातः सन्ध्यामुपासिष्ये।

Verse

ॐ श्री-केशवाय नमः।

Verse

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुवः॑। ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन। म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से। यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रसः॑। तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑। उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑। तस्मा॒ अरं॑ गमाम वः। यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ। आपो॑ ज॒नय॑था च नः॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑॥ (आत्म-परिषेचनम्)

Verse

सूर्यश्च मा मन्युश्च मन्युपतयश्च मन्यु॑कृते॒भ्यः। पापेभ्यो॑ रक्ष॒न्ताम्। यद्रात्रिया पाप॑मका॒र्‌षम्। मनसा वाचा॑ हस्ता॒भ्याम्। पद्भ्यामुदरे॑ण शि॒श्ञा। रात्रि॒स्तद॑वलु॒म्पतु। यत्किं च॑ दुरि॒तं मयि॑। इदमहं माममृ॑तयो॒नौ। सूर्ये ज्योतिषि जुहो॑मि स्वा॒हा॥

Verse

आचमनम्।

Verse

द॒धि॒क्राव्ण्णो॑ अकारिषम्। जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिनः॑। सु॒र॒भि नो॒ मुखा॑कर॒त्। प्रण॒ आयूꣳ॑षि तारिषत्॥

Verse

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुवः॑। ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन। म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से। यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रसः॑। तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑। उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑। तस्मा॒ अरं॑ गमाम वः। यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ। आपो॑ ज॒नय॑था च नः॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑॥ (आत्म-परिषेचनम्)

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

प्राणायामः॥

Verse

(ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं प्रातः सन्ध्या) कालातीतप्रायश्चित्तार्थम् अर्घ्यप्रदानम् करिष्ये॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

असावादित्यो ब्रह्म। ब्रह्मैवाहमस्मि॥

Verse

ध्यानम्॥

Verse

आचमनम्।

Verse

आदित्यं तर्पयामि। सोमं तर्पयामि। अङ्गारकं तर्पयामि। बुधं तर्पयामि। बृहस्पतिं तर्पयामि। शुक्रं तर्पयामि। शनैश्चरं तर्पयामि। राहुं तर्पयामि। केतुं तर्पयामि।

Verse

केशवं तर्पयामि। नारायणं तर्पयामि। माधवं तर्पयामि। गोविन्दं तर्पयामि। विष्णुं तर्पयामि। मधुसूदनं तर्पयामि। त्रिविक्रमं तर्पयामि। वामनं तर्पयामि। श्रीधरं तर्पयामि। हृषीकेशं तर्पयामि। पद्मनाभं तर्पयामि। दामोदरं तर्पयामि।

Verse

आचमनम्।

Verse

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये

Verse

प्राणायामः।

Verse

ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं प्रातः सन्ध्या-गायत्री-महामन्त्र-जपं करिष्ये।

Verse

प्रणवस्य ऋषिर्ब्रह्मा। देवी गायत्री छन्दः। परमात्मा देवता।

Verse

भूरादि-सप्त-व्याहृतीनाम् अत्रि-भृगु-कुत्स-वसिष्ठ-गौतम-काश्यप-अङ्गिरस ऋषयः।

Verse

गायत्री-उष्णिक्-अनुष्टुप्-बृहती-पङ्क्ति-त्रिष्टुप्-जगत्यः छन्दांसि।

Verse

अग्नि-वायु-अर्क-वागीश-वरुण-इन्द्र-विश्वदेवा देवताः।

Verse

प्राणायामे विनियोगः॥

Verse

ओं भूः। ओं भुव। ओꣳ सुव। ओं मह। ओं जन। ओं तप। ओꣳ स॒त्यम्॥

Verse

ओं तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

ओमापो॒ ज्योती॒रसो॒ऽमृतं॒ ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुव॒रोम्॥

Verse

आयात्वित्यनुवाकस्य वामदेव ऋषिः। अनुष्टुप् छन्दः। गायत्री देवता।

Verse

आया॑तु॒ वर॑दा दे॒वी॒ अ॒क्षरं॑ ब्रह्म॒सम्मि॑तम्। गा॒य॒त्रीं᳚ छन्द॑सां मा॒तेदं ब्र॑ह्म जु॒षस्व॑ नः॥

Verse

ओजो॑ऽसि॒ सहो॑ऽसि॒ बल॑मसि॒ भ्राजो॑ऽसि दे॒वानां॒ धाम॒ नामा॑सि॒ विश्व॑मसि वि॒श्वायुः॒ सर्व॑मसि स॒र्वायुरभिभूरों गायत्रीमावा॑हया॒मि॒ सावित्रीमावा॑हया॒मि॒ सरस्वतीमावा॑हया॒मि॒ सावित्र्या ऋषिर्विश्वामित्रः। निचृद्गायत्री छन्दः। सविता देवता।

Verse

गायत्री-जपे विनियोगः॥

Verse

मुक्ता-विद्रुम-हेम-नील-धवळच्छायैर्मुखैस्त्रीक्षणैः युक्तामिन्दु-निबद्ध-रत्न-मकुटां तत्त्वार्थ-वर्णात्मिकाम् गायत्रीं वरदाभयाङ्कुशकशाः शुभ्रं कपालं गदाम् शङ्खं चक्रमथारविन्दयुगलं हस्तैर्वहन्तीं भजे

Verse

यो देवः सविताऽस्माकं धियो धर्मादि-गोचरे प्रेरयेत् तस्य यद्भर्गस्तद्वरेण्यमुपास्महे

Verse

ओं। भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यम्। भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

प्राणायामः।

Verse

प्रातः सन्ध्या गायत्री उपस्थानं करिष्ये।

Verse

उ॒त्तमे शिख॑रे दे॒वी॒ भू॒म्यां प॑र्वत॒मूर्ध॑नि। ब्रा॒ह्मणे॑॑भ्यो ह्य॑नुज्ञा॒नं॒ ग॒च्छ दे॑वि य॒था सु॑खम्॥

Verse

मि॒त्रस्य॑ चर्षणी॒ धृतः॒ श्रवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सिम्। स॒त्यं चि॒त्रश्र॑वस्तमम्॥ मि॒त्रो जनान्॑ यातयति प्रजा॒नन्मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒तद्याम्। मि॒त्रः कृ॒ष्टीरनि॑मिषा॒भिच॑ष्टे स॒त्याय॑ ह॒व्यं घृ॒तव॑द्विधेम॥ प्र समि॑त्र॒ मर्तो॑ अस्तु॒ प्रय॑स्वा॒न्॒ यस्त॑ आदित्य॒ शिक्ष॑ति व्र॒तेन॑। न ह॑न्यते॒ न जी॑यते॒ त्वोतो॒ नैन॒मꣳहो॑ अश्नो॒त्यन्ति॑तो॒ न दू॒रात्॥

Verse

सन्ध्यायै नमः। (East) सावित्र्यै नमः। (South) गायत्र्यै नमः। (West) सरस्वत्यै नमः। (North)

Verse

सर्वाभ्यो देवताभ्यो नमो नमः। (East)

Verse

कामोऽकार्षी᳚न्मन्युरकार्षी᳚न्नमो॒ नमः।

Verse

अभिवादये (त्रयार्षेय) प्रवरान्वित गोत्रः (आपस्तम्ब) सूत्रः यजुःशाखा अध्यायी () शर्मा नामाहम् अस्मि भोः॥

Verse

नमस्कारः।

Verse

प्राच्यै दिशे नमः। (East) दक्षिणायै दिशे नमः। (South) प्रतीच्यै दिशे नमः। (West) उदीच्यै दिशे नमः। (North) ऊर्ध्वाय नमः। (up) अधराय नमः। (down) अन्तरिक्षाय नमः। (up) भूम्यै नमः। (down) ब्रह्मणे नमः। (up) विष्णवे नमः। (down) मृत्यवे नमः।

Verse

यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च वैवस्वताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च

Verse

औदुम्बराय दध्नाय नीलाय परमेष्ठिने वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय वै नमः

Verse

चित्रगुप्ताय वै नम ओं नम इति॥

Verse

(North) नर्मदायै नमः प्रातर्नर्मदायै नमो निशि नमोऽस्तु नर्मदे तुभ्यं त्राहि मां विषसर्पतः

Verse

सर्पापसर्प भद्रं ते गच्छ सर्प महाविष जनमेजयस्य यज्ञान्ते आस्तीकवचनं स्मरन्

Verse

जरत्कारोर्जरत्कार्वां समुत्पन्नो महायशाः अस्तीकः सत्यसन्धो मां पन्नगेभ्योऽभिरक्षतु

Verse

पन्नगेभ्योऽभिरक्षत्वोन्नम इति॥

Verse

ऋ॒तꣳ स॒त्यं प॑रं ब्र॒ह्म॒ पु॒रुषं॑ कृष्ण॒पिङ्ग॑लम्। ऊ॒र्ध्वरे॑तं वि॑रूपा॒क्षं॒ वि॒श्वरू॑पाय॒ वै नमो॒ नमः॑॥

Verse

वि॒श्वरू॑पाय॒ वै नम ओं नम इति॥

Verse

नमः सवित्रे जगदेकचक्षुषे जगत्प्रसूति-स्थिति-नाश-हेतवे त्रयीमयाय त्रिगुणात्मधारिणे विरिञ्चि-नारायण-शङ्करात्मने

Verse

ध्येयः सदा सवितृमण्डल-मध्यवर्ती नारायणः सरसि-जासन-सन्निविष्टः केयूरवान् मकरकुण्डलवान् किरीटी हारी हिरण्मयवपुर्धृतशङ्खचक्रः

Verse

शङ्ख-चक्र-गदापाणे द्वारकानिलयाच्युत गोविन्द पुण्डरीकाक्ष रक्ष मां शरणागतम्

Verse

आकाशात् पतितं तोयं यथा गच्छति सागरम् सर्वदेवनमस्कारः केशवं प्रतिगच्छति

Verse

श्री-केशवं प्रतिगच्छत्यों नम इति॥

Verse

अभिवादये (त्रयार्षेय) प्रवरान्वित गोत्रः (आपस्तम्ब) सूत्रः यजुःशाखा अध्यायी () शर्मा नामाहम् अस्मि भोः॥

Verse

नमस्कारः।

Verse

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्‌ध्याऽऽत्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् करोमि यद्यत् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि

Verse

आचमनम्।

Verse

अ॒द्या नो॑ देव सवितः प्र॒जाव॑थ्सावीः॒ सौभ॑गम्। परा॑ दुः॒ष्वप्नि॑यꣳ सुव। विश्वा॑नि देव सवितर्दुरि॒तानि॒ परा॑ सुव। यद्भ॒द्रं तन्म॒ आ सु॑व।

Verse

अच्युताय नमः। अनन्ताय नमः। गोविन्दाय नमः।

Verse

द्विः परिमृज्य।

Verse

केशव (touch right cheek with right thumb) नारायण (touch left cheek with right thumb) माधव (touch right eye with right ring finger) गोविन्द (touch left eye with right ring finger) विष्णो (touch right nostril with right index finger) मधुसूदन (touch left nostril with right index finger) त्रिविक्रम (touch right ear with right little finger) वामन (touch left ear with right little finger) श्रीधर (touch right shoulder with right middle finger) हृषीकेश (touch left shoulder with right middle finger) पद्मनाभ (touch navel with right four fingers) दामोदर (touch the centre of the head with all five fingers)

Verse

भृगुः—अङ्गुलीपृष्ठभागाभ्यां कुट्टणं पञ्चवारकम्।

Verse

(strike gently on the temples five times with the back side of the fingers)

Verse

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये

Verse

ओं भूः। ओं भुव। ओꣳ सुव। ओं मह। ओं जन। ओं तप। ओꣳ स॒त्यम्॥

Verse

ओं तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

ओमापो॒ ज्योती॒रसो॒ऽमृतं॒ ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुव॒रोम्॥

Verse

ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं माध्याह्निकं करिष्ये।

Verse

ॐ श्री-केशवाय नमः।

Verse

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुवः॑। ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन। म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से। यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रसः॑। तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑। उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑। तस्मा॒ अरं॑ गमाम वः। यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ। आपो॑ ज॒नय॑था च नः॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑॥ (आत्म-परिषेचनम्)

Verse

आपः॑ पुनन्तु पृथि॒वीं पृ॑थि॒वी पू॒ता पु॑नातु॒ माम्। पु॒नन्तु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्ब्रह्म॑पू॒ता पु॑नातु॒ माम्। यदुच्छि॑ष्ट॒मभो᳚ज्यं॒ यद्वा॑ दु॒श्चरि॑तं॒ मम॑। सर्वं॑ पुनन्तु॒ मामापो॑ऽस॒तां च॑ प्रति॒ग्रह॒ꣴ॒ स्वाहा᳚॥

Verse

आचमनम्।

Verse

द॒धि॒क्राव्ण्णो॑ अकारिषम्। जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिनः॑। सु॒र॒भि नो॒ मुखा॑कर॒त्। प्रण॒ आयूꣳ॑षि तारिषत्॥

Verse

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुवः॑। ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन। म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से। यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रसः॑। तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑। उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑। तस्मा॒ अरं॑ गमाम वः। यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ। आपो॑ ज॒नय॑था च नः॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑॥ (आत्म-परिषेचनम्)

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

प्राणायामः॥

Verse

(ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं माध्याह्निक) कालातीतप्रायश्चित्तार्थम् अर्घ्यप्रदानम् करिष्ये॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

असावादित्यो ब्रह्म। ब्रह्मैवाहमस्मि॥

Verse

ध्यानम्॥

Verse

आचमनम्।

Verse

आदित्यं तर्पयामि। सोमं तर्पयामि। अङ्गारकं तर्पयामि। बुधं तर्पयामि। बृहस्पतिं तर्पयामि। शुक्रं तर्पयामि। शनैश्चरं तर्पयामि। राहुं तर्पयामि। केतुं तर्पयामि।

Verse

केशवं तर्पयामि। नारायणं तर्पयामि। माधवं तर्पयामि। गोविन्दं तर्पयामि। विष्णुं तर्पयामि। मधुसूदनं तर्पयामि। त्रिविक्रमं तर्पयामि। वामनं तर्पयामि। श्रीधरं तर्पयामि। हृषीकेशं तर्पयामि। पद्मनाभं तर्पयामि। दामोदरं तर्पयामि।

Verse

आचमनम्।

Verse

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये

Verse

प्राणायामः।

Verse

ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं माध्याह्निक-गायत्री-महामन्त्र-जपं करिष्ये।

Verse

प्रणवस्य ऋषिर्ब्रह्मा। देवी गायत्री छन्दः। परमात्मा देवता।

Verse

भूरादिसप्त व्याहृतीनाम् अत्रि-भृगु-कुत्स-वसिष्ठ-गौतम-काश्यप-आङ्गिरस ऋषयः।

Verse

गायत्री-उष्णिक्-अनुष्टुप्-बृहती-पङ्क्ती-त्रिष्टुप्-जगत्यः छन्दांसि।

Verse

अग्नि-वायु-अर्क-वागीश-वरुण-इन्द्र-विश्वेदेवा देवताः।

Verse

प्राणायामे विनियोगः॥

Verse

ओं भूः। ओं भुव। ओꣳ सुव। ओं मह। ओं जन। ओं तप। ओꣳ स॒त्यम्॥

Verse

ओं तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

ओमापो॒ ज्योती॒रसो॒ऽमृतं॒ ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुव॒रोम्॥

Verse

आयात्वित्यनुवाकस्य वामदेव ऋषिः। अनुष्टुप् छन्दः। गायत्री देवता।

Verse

आया॑तु॒ वर॑दा दे॒वी॒ अ॒क्षरं॑ ब्रह्म॒सम्मि॑तम्। गा॒य॒त्रीं᳚ छन्द॑सां मा॒तेदं ब्र॑ह्म जु॒षस्व॑ नः॥

Verse

ओजो॑ऽसि॒ सहो॑ऽसि॒ बल॑मसि॒ भ्राजो॑ऽसि दे॒वानां॒ धाम॒ नामा॑सि॒ विश्व॑मसि वि॒श्वायुः॒ सर्व॑मसि स॒र्वायुरभिभूरों गायत्रीमावा॑हया॒मि॒ सावित्रीमावा॑हया॒मि॒ सरस्वतीमावा॑हया॒मि॒ सावित्र्या ऋषिर्विश्वामित्रः। निचृद्गायत्री छन्दः। सविता देवता।

Verse

गायत्री-जपे विनियोगः॥

Verse

मुक्ता-विद्रुम-हेम-नील-धवळच्छायैर्मुखैस्त्रीक्षणैः युक्तामिन्दु-निबद्ध-रत्न-मकुटां तत्त्वार्थ-वर्णात्मिकाम् गायत्रीं वरदाभयाङ्कुशकशाः शुभ्रं कपालं गदाम् शङ्खं चक्रमथारविन्दयुगलं हस्तैर्वहन्तीं भजे

Verse

यो देवः सविताऽस्माकं धियो धर्मादि-गोचरे प्रेरयेत् तस्य यद्भर्गस्तद्वरेण्यमुपास्महे

Verse

ओं। भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यम्। भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

प्राणायामः।

Verse

आदित्य उपस्थानं करिष्ये।

Verse

उ॒त्तमे शिख॑रे दे॒वी॒ भू॒म्यां प॑र्वत॒मूर्ध॑नि। ब्रा॒ह्मणे॑॑भ्यो ह्य॑नुज्ञा॒नं॒ ग॒च्छ दे॑वि य॒था सु॑खम्॥

Verse

आ स॒त्येन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृतं॒ मर्त्यं॑ च। हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒नादे॒वो या॑ति॒ भुव॑ना वि॒पश्यन्॑। उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ पश्य॑न्तो॒ ज्योति॒रुत्त॑रम्। दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्। उदु॒त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तवः॑। दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्यम्᳚। चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः। आ प्रा॒ द्यावा॑ पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ꣳ॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च। तच्चक्षु॑र्दे॒वहि॑तं पु॒रस्ता᳚च्छु॒क्रमु॒च्चर॑त्॥

Verse

पश्ये॑म श॒रदः॑ श॒तं जीवे॑म श॒रदः॑ श॒तं नन्दा॑म श॒रदः॑ श॒तं मोदा॑म श॒रदः॑ श॒तं भवा॑म श॒रदः॑ श॒तꣳ शृ॒णवा॑म श॒रदः॑ श॒तं प्रब्र॑वाम श॒रदः॑ श॒तमजी॑ताः स्याम श॒रदः॑ श॒तं ज्योक्च॒ सूर्यं॑ दृ॒शे। य उद॑गान्मह॒तोर्णवा᳚द्वि॒भ्राज॑मानः सरि॒रस्य॒ मध्या॒थ्स मा॑ वृष॒भो लो॑हिता॒क्षः सूर्यो॑ विप॒श्चिन्मन॑सा पुनातु॥

Verse

सन्ध्यायै नमः। (East) सावित्र्यै नमः। (South) गायत्र्यै नमः। (West) सरस्वत्यै नमः। (North)

Verse

सर्वाभ्यो देवताभ्यो नमो नमः। (East)

Verse

कामोऽकार्षी᳚न्मन्युरकार्षी᳚न्नमो॒ नमः।

Verse

अभिवादये (त्रयार्षेय) प्रवरान्वित गोत्रः (आपस्तम्ब) सूत्रः यजुःशाखा अध्यायी () शर्मा नामाहम् अस्मि भोः॥

Verse

नमस्कारः।

Verse

प्राच्यै दिशे नमः। (East) दक्षिणायै दिशे नमः। (South) प्रतीच्यै दिशे नमः। (West) उदीच्यै दिशे नमः। (North) ऊर्ध्वाय नमः। (up) अधराय नमः। (down) अन्तरिक्षाय नमः। (up) भूम्यै नमः। (down) ब्रह्मणे नमः। (up) विष्णवे नमः। (down) मृत्यवे नमः।

Verse

यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च वैवस्वताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च

Verse

औदुम्बराय दध्नाय नीलाय परमेष्ठिने वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय वै नमः

Verse

चित्रगुप्ताय वै नम ओं नम इति॥

Verse

(North) नर्मदायै नमः प्रातर्नर्मदायै नमो निशि नमोऽस्तु नर्मदे तुभ्यं त्राहि मां विषसर्पतः

Verse

सर्पापसर्प भद्रं ते गच्छ सर्प महाविष जनमेजयस्य यज्ञान्ते आस्तीकवचनं स्मरन्

Verse

जरत्कारोर्जरत्कार्वां समुत्पन्नो महायशाः अस्तीकः सत्यसन्धो मां पन्नगेभ्योऽभिरक्षतु

Verse

पन्नगेभ्योऽभिरक्षत्वोन्नम इति॥

Verse

ऋ॒तꣳ स॒त्यं प॑रं ब्र॒ह्म॒ पु॒रुषं॑ कृष्ण॒पिङ्ग॑लम्। ऊ॒र्ध्वरे॑तं वि॑रूपा॒क्षं॒ वि॒श्वरू॑पाय॒ वै नमो॒ नमः॑॥

Verse

वि॒श्वरू॑पाय॒ वै नम ओं नम इति॥

Verse

नमः सवित्रे जगदेकचक्षुषे जगत्प्रसूति-स्थिति-नाश-हेतवे त्रयीमयाय त्रिगुणात्मधारिणे विरिञ्चि-नारायण-शङ्करात्मने

Verse

ध्येयः सदा सवितृमण्डल-मध्यवर्ती नारायणः सरसि-जासन-सन्निविष्टः केयूरवान् मकरकुण्डलवान् किरीटी हारी हिरण्मयवपुर्धृतशङ्खचक्रः

Verse

शङ्ख-चक्र-गदापाणे द्वारकानिलयाच्युत गोविन्द पुण्डरीकाक्ष रक्ष मां शरणागतम्

Verse

आकाशात् पतितं तोयं यथा गच्छति सागरम् सर्वदेवनमस्कारः केशवं प्रतिगच्छति

Verse

श्री-केशवं प्रतिगच्छत्यों नम इति॥

Verse

अभिवादये (त्रयार्षेय) प्रवरान्वित गोत्रः (आपस्तम्ब) सूत्रः यजुःशाखा अध्यायी () शर्मा नामाहम् अस्मि भोः॥

Verse

नमस्कारः।

Verse

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्‌ध्याऽऽत्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् करोमि यद्यत् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि

Verse

आचमनम्।

Verse

अ॒द्या नो॑ देव सवितः प्र॒जाव॑थ्सावीः॒ सौभ॑गम्। परा॑ दुः॒ष्वप्नि॑यꣳ सुव। विश्वा॑नि देव सवितर्दुरि॒तानि॒ परा॑ सुव। यद्भ॒द्रं तन्म॒ आ सु॑व।

Verse

अच्युताय नमः। अनन्ताय नमः। गोविन्दाय नमः।

Verse

द्विः परिमृज्य।

Verse

केशव (touch right cheek with right thumb) नारायण (touch left cheek with right thumb) माधव (touch right eye with right ring finger) गोविन्द (touch left eye with right ring finger) विष्णो (touch right nostril with right index finger) मधुसूदन (touch left nostril with right index finger) त्रिविक्रम (touch right ear with right little finger) वामन (touch left ear with right little finger) श्रीधर (touch right shoulder with right middle finger) हृषीकेश (touch left shoulder with right middle finger) पद्मनाभ (touch navel with right four fingers) दामोदर (touch the centre of the head with all five fingers)

Verse

भृगुः—अङ्गुलीपृष्ठभागाभ्यां कुट्टणं पञ्चवारकम्।

Verse

(strike gently on the temples five times with the back side of the fingers)

Verse

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये

Verse

ओं भूः। ओं भुव। ओꣳ सुव। ओं मह। ओं जन। ओं तप। ओꣳ स॒त्यम्॥

Verse

ओं तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

ओमापो॒ ज्योती॒रसो॒ऽमृतं॒ ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुव॒रोम्॥

Verse

ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं सायं सन्ध्यामुपासिष्ये।

Verse

ॐ श्री-केशवाय नमः।

Verse

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुवः॑। ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन। म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से। यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रसः॑। तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑। उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑। तस्मा॒ अरं॑ गमाम वः। यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ। आपो॑ ज॒नय॑था च नः॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑॥ (आत्म-परिषेचनम्)

Verse

अग्निश्च मा मन्युश्च मन्युपतयश्च मन्यु॑कृते॒भ्यः। पापेभ्यो॑ रक्ष॒न्ताम्। यदह्ना पाप॑मका॒र्‌षम्। मनसा वाचा॑ हस्ता॒भ्याम्। पद्भ्यामुदरे॑ण शि॒श्ञा। अह॒स्तद॑वलु॒म्पतु। यत्किं च॑ दुरि॒तं मयि॑। इदमहं माममृ॑तयो॒नौ। सत्ये ज्योतिषि जुहो॑मि स्वा॒हा॥

Verse

आचमनम्।

Verse

द॒धि॒क्राव्ण्णो॑ अकारिषम्। जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिनः॑। सु॒र॒भि नो॒ मुखा॑कर॒त्। प्रण॒ आयूꣳ॑षि तारिषत्॥

Verse

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुवः॑। ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन। म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से। यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रसः॑। तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑। उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑। तस्मा॒ अरं॑ गमाम वः। यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ। आपो॑ ज॒नय॑था च नः॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑॥ (आत्म-परिषेचनम्)

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

प्राणायामः॥

Verse

(ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं सायं सन्ध्या) कालातीतप्रायश्चित्तार्थम् अर्घ्यप्रदानम् करिष्ये॥

Verse

ओं भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

असावादित्यो ब्रह्म। ब्रह्मैवाहमस्मि॥

Verse

ध्यानम्॥

Verse

आचमनम्।

Verse

आदित्यं तर्पयामि। सोमं तर्पयामि। अङ्गारकं तर्पयामि। बुधं तर्पयामि। बृहस्पतिं तर्पयामि। शुक्रं तर्पयामि। शनैश्चरं तर्पयामि। राहुं तर्पयामि। केतुं तर्पयामि।

Verse

केशवं तर्पयामि। नारायणं तर्पयामि। माधवं तर्पयामि। गोविन्दं तर्पयामि। विष्णुं तर्पयामि। मधुसूदनं तर्पयामि। त्रिविक्रमं तर्पयामि। वामनं तर्पयामि। श्रीधरं तर्पयामि। हृषीकेशं तर्पयामि। पद्मनाभं तर्पयामि। दामोदरं तर्पयामि।

Verse

आचमनम्।

Verse

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये

Verse

प्राणायामः।

Verse

ममोपात्त-समस्त-दुरितक्षयद्वारा श्री-परमेश्वर-प्रीत्यर्थं सायं सन्ध्या-गायत्री-महामन्त्र-जपं करिष्ये।

Verse

प्रणवस्य ऋषिर्ब्रह्मा। देवी गायत्री छन्दः। परमात्मा देवता।

Verse

भूरादिसप्त व्याहृतीनाम् अत्रि-भृगु-कुत्स-वसिष्ठ-गौतम-काश्यप-आङ्गिरस ऋषयः।

Verse

गायत्री-उष्णिक्-अनुष्टुप्-बृहती-पङ्क्ती-त्रिष्टुप्-जगत्यः छन्दांसि।

Verse

अग्नि-वायु-अर्क-वागीश-वरुण-इन्द्र-विश्वेदेवा देवताः।

Verse

प्राणायामे विनियोगः॥

Verse

ओं भूः। ओं भुव। ओꣳ सुव। ओं मह। ओं जन। ओं तप। ओꣳ स॒त्यम्॥

Verse

ओं तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

ओमापो॒ ज्योती॒रसो॒ऽमृतं॒ ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुव॒रोम्॥

Verse

आयात्वित्यनुवाकस्य वामदेव ऋषिः। अनुष्टुप् छन्दः। गायत्री देवता।

Verse

आया॑तु॒ वर॑दा दे॒वी॒ अ॒क्षरं॑ ब्रह्म॒सम्मि॑तम्। गा॒य॒त्रीं᳚ छन्द॑सां मा॒तेदं ब्र॑ह्म जु॒षस्व॑ नः॥

Verse

ओजो॑ऽसि॒ सहो॑ऽसि॒ बल॑मसि॒ भ्राजो॑ऽसि दे॒वानां॒ धाम॒ नामा॑सि॒ विश्व॑मसि वि॒श्वायुः॒ सर्व॑मसि स॒र्वायुरभिभूरों गायत्रीमावा॑हया॒मि॒ सावित्रीमावा॑हया॒मि॒ सरस्वतीमावा॑हया॒मि॒ सावित्र्या ऋषिर्विश्वामित्रः। निचृद्गायत्री छन्दः। सविता देवता।

Verse

गायत्री-जपे विनियोगः॥

Verse

मुक्ता-विद्रुम-हेम-नील-धवळच्छायैर्मुखैस्त्रीक्षणैः युक्तामिन्दु-निबद्ध-रत्न-मकुटां तत्त्वार्थ-वर्णात्मिकाम् गायत्रीं वरदाभयाङ्कुशकशाः शुभ्रं कपालं गदाम् शङ्खं चक्रमथारविन्दयुगलं हस्तैर्वहन्तीं भजे

Verse

यो देवः सविताऽस्माकं धियो धर्मादि-गोचरे प्रेरयेत् तस्य यद्भर्गस्तद्वरेण्यमुपास्महे

Verse

ओं। भूर्भुवः॒ सुवः॑। तथ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यम्। भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि। धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त्॥

Verse

प्राणायामः।

Verse

सायं सन्ध्या गायत्री उपस्थानं करिष्ये।

Verse

उ॒त्तमे शिख॑रे दे॒वी॒ भू॒म्यां प॑र्वत॒मूर्ध॑नि। ब्रा॒ह्मणे॑॑भ्यो ह्य॑नुज्ञा॒नं॒ ग॒च्छ दे॑वि य॒था सु॑खम्॥

Verse

इ॒मं मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय। त्वाम॑व॒स्युराच॑के॥ तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदाशा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑। अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शꣳस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः॥

Verse

यच्चि॒द्धिते॒ विशो॑ यथा॒ प्रदे॑व वरुण व्र॒तम्। मि॒नी॒मसि॒ द्यवि॑द्यवि॥ यत्किं चे॒दं व॑रुण॒ दैव्ये॒ जने॑भिद्रो॒हं म॑नु॒ष्या᳚श्चरा॑मसि। अचि॑त्ती॒यत्तव॒ धर्मा॑ युयोपि॒म मा न॒स्तस्मा॒देन॑सो देव रीरिषः॥ कि॒त॒वासो॒ यद्रि॑रि॒पुर्नदी॒वि यद्वा॑ घा स॒त्यमु॒त यं न वि॒द्म। सर्वा॒ताविष्य॑ शिथि॒रेव दे॒वाथा॑ ते स्याम वरुण प्रि॒यासः॑॥

Verse

सन्ध्यायै नमः। (West) सावित्र्यै नमः। (North) गायत्र्यै नमः। (East) सरस्वत्यै नमः। (South)

Verse

सर्वाभ्यो देवताभ्यो नमो नमः। (West)

Verse

कामोऽकार्षी᳚न्मन्युरकार्षी᳚न्नमो॒ नमः।

Verse

अभिवादये (त्रयार्षेय) प्रवरान्वित गोत्रः (आपस्तम्ब) सूत्रः यजुःशाखा अध्यायी () शर्मा नामाहम् अस्मि भोः॥

Verse

नमस्कारः।

Verse

प्रतीच्यै दिशे नमः। (West) उदीच्यै दिशे नमः। (North) प्राच्यै दिशे नमः। (East) दक्षिणायै दिशे नमः। (South) ऊर्ध्वाय नमः। (up) अधराय नमः। (down) अन्तरिक्षाय नमः। (up) भूम्यै नमः। (down) ब्रह्मणे नमः। (up) विष्णवे नमः। (down) मृत्यवे नमः।

Verse

यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च वैवस्वताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च

Verse

औदुम्बराय दध्नाय नीलाय परमेष्ठिने वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय वै नमः

Verse

चित्रगुप्ताय वै नम ओं नम इति॥

Verse

(North) नर्मदायै नमः प्रातर्नर्मदायै नमो निशि नमोऽस्तु नर्मदे तुभ्यं त्राहि मां विषसर्पतः

Verse

सर्पापसर्प भद्रं ते गच्छ सर्प महाविष जनमेजयस्य यज्ञान्ते आस्तीकवचनं स्मरन्

Verse

जरत्कारोर्जरत्कार्वां समुत्पन्नो महायशाः अस्तीकः सत्यसन्धो मां पन्नगेभ्योऽभिरक्षतु

Verse

पन्नगेभ्योऽभिरक्षत्वोन्नम इति॥

Verse

ऋ॒तꣳ स॒त्यं प॑रं ब्र॒ह्म॒ पु॒रुषं॑ कृष्ण॒पिङ्ग॑लम्। ऊ॒र्ध्वरे॑तं वि॑रूपा॒क्षं॒ वि॒श्वरू॑पाय॒ वै नमो॒ नमः॑॥

Verse

वि॒श्वरू॑पाय॒ वै नम ओं नम इति॥

Verse

नमः सवित्रे जगदेकचक्षुषे जगत्प्रसूति-स्थिति-नाश-हेतवे त्रयीमयाय त्रिगुणात्मधारिणे विरिञ्चि-नारायण-शङ्करात्मने

Verse

ध्येयः सदा सवितृमण्डल-मध्यवर्ती नारायणः सरसि-जासन-सन्निविष्टः केयूरवान् मकरकुण्डलवान् किरीटी हारी हिरण्मयवपुर्धृतशङ्खचक्रः

Verse

शङ्ख-चक्र-गदापाणे द्वारकानिलयाच्युत गोविन्द पुण्डरीकाक्ष रक्ष मां शरणागतम्

Verse

आकाशात् पतितं तोयं यथा गच्छति सागरम् सर्वदेवनमस्कारः केशवं प्रतिगच्छति

Verse

श्री-केशवं प्रतिगच्छत्यों नम इति॥

Verse

अभिवादये (त्रयार्षेय) प्रवरान्वित गोत्रः (आपस्तम्ब) सूत्रः यजुःशाखा अध्यायी () शर्मा नामाहम् अस्मि भोः॥

Verse

नमस्कारः।

Verse

(Sit down facing North) कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्‌ध्याऽऽत्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् करोमि यद्यत् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि

Verse

आचमनम्।

Verse

अ॒द्या नो॑ देव सवितः प्र॒जाव॑थ्सावीः॒ सौभ॑गम्। परा॑ दुः॒ष्वप्नि॑यꣳ सुव। विश्वा॑नि देव सवितर्दुरि॒तानि॒ परा॑ सुव। यद्भ॒द्रं तन्म॒ आ सु॑व। इति सायं सन्ध्यावन्दन-उत्तरभागः

sandhyāvandanam
sandhyopāsana-mantrāḥ

सा विद्या या विमुक्तये

Built with Sankalpa at Gyaandweep

Gyaandweep

© 2022-2026 Granthajyoti Pvt Ltd.

Privacy & Terms